|
ترکیبات اتسمفر
هوا مخلوطی از گازهای
مختلف است گرچه اتمسفر زمسن ظاهرا به دلیل ماهیت گازی شکل خود بی وزن به
نظر می رسد اما در واقع دارای جرمی به مقدار 5.6 * 10 ^14 تن است .به
استثتای بخار آب ، نسبت اخطلاط گازهای تشکیل دهنده جو تا ارتفاع 60
کیلومتری تقریبا ثابت است .حدود 99 درصد حجم هوای زمین را دو گاز عمده
اکسیژن و ازت تشکیل می دهد که ازت با 78 درصد پیکره اصلی اتمسفر زمین را
تشکیل میدهد . بعد از آن اکسیژن می باشد و بقیه گازها یک درصد حجم آن را
اشغال می کنند . جدول زیر گازهای تشکیل دهنده جو را در یک هوای خشک ( بدون
بخار آب و آلاینده ها) به صورت حجمی و جرمی نشان می دهد که معمولا تقسیم
بندی حجمی آن متداولتر است.اگر سهم بخار آب موجود در این تقسیم بندی را نبز
در این تقسیم بندی دخالت دهیم ، این نسبت ها ثابت نخواهد بود زیرا دمای
لایه های پایین جو همیشه در حال تغییر بوده است و با رسیدن دما به نقطه
میعان و تبدیل بخار به مایع درصد حجمی بخار آب در جو تغییر خواهد کرد .در
مقیاس جهانی به طور متوسط یک درصد حجم اتمسفر زمین را بخار آب تشکیل می دهد
.اما عملا ممکن است در یک مکان معین هوا فاقد بخار آب و در یک نقطه دیگر تا
4 درصد بخار آب داشته باشد.گرچه وزن مولکولی آب از وزن مولکولی سایر عناصر
تشکیل دهنده جو کمتر است با این وجود بخار اب عمدتا در لایه های پایین جو
متمرکز می شود .بیشترین مقدار بخارآب در لایه های نزدیک سطح زمین بوده است
و با افزایش ارتفاع به شدت از میزان ان کاسته خواهد شد . بالا بودن بخار آب
در نزدیکی سطح زمین به دو علت است : یکی به دلیل وجود اقیانوسها که منبع
اصلی بخار آب است و دیگری سرد بوذن لایه های فوقانی جو که مانع از نفوذ و
نگهداشت بخار آب می شود.
|
نوع گاز |
درصد حجمی |
درصد جرمی |
|
ازت
اکسیژن
آرگون
دی اکسید کربن
|
87.084
20.946
0.934
0.033 |
75.51
23.15
1.28
0.046 |
جابا ست بدانیم مقدار مقدار دی اکسید کربن موجود در جو زمین در طول سالهای
گزشته اندکی افزایش پیدا کرده است .
علاوه بر ترکیبات دایمی جو که به انها اشاره شد اتمسفر زمسن حاوی مواد معلق
گوناگون مانند نمک ، گرد غبار و ذرات کوچک گرد و غبار نیز می باشد که نباید
انها را جز ء ترکیبات گازی جو بحساب آورد ولی نقش این مواد کوچک را نیز
نمیتوان نادیده گرفت . مثلا هنگامی که بخار اب که خود بخشی از جو است از
حالت گازی به حالت مایع یا جامد تبدیل می شود این ذرات نسبت به ترکیب قبلی
جو بیگانه بوده و به شکلهای مختلفی مثل : ابر، مه ، باران ، برف ، شبنم و
غیره ظاهر میشوند .بنابرین آب موجود در اتمسفر بسته به اینکه به چه حالتی
وجود داشته باشد خصوصیات ویژه ای داشته و در تعیین وضعیت جوی اهمیت بسیار
زیادی دارد .
|